Qwerty, Azerty of Qwertz: toetsenbordindeling uitgelegd
Qwerty, Azerty en Qwertz zijn verschillende toetsenbordindelingen per land. Lees hier welke je nodig hebt en wat Ansi en Iso betekenen.
Een Qwerty toetsenbord heeft de letters Q, W, E, R, T, Y bovenaan links. Een Azerty toetsenbord gebruikt die plek voor A, Z, E, R, T, Y. Een Qwertz toetsenbord lijkt op Qwerty, maar wisselt de Y en Z om. Het verschil zit in de volgorde van de letters, aangepast aan de taal van het land waarin je woont.
Waar komt de toetsenbordindeling vandaan
De toetsenbordindeling stamt uit de tijd van de typemachine. Begin twintigste eeuw zochten fabrikanten een volgorde waarbij veelgebruikte letters niet te dicht bij elkaar stonden. Bij mechanische typemachines sloegen de hamertjes namelijk vast als je te snel achter elkaar naburige letters intypte.
De Qwerty indeling loste dat probleem op voor het Engels. Toen typemachines naar andere landen gingen, pasten fabrikanten de volgorde aan voor de taal die daar gesproken werd. Zo ontstonden Azerty voor het Frans en Qwertz voor het Duits. Die historische keuzes gebruiken we vandaag de dag nog steeds, ook al tikt niemand meer op een mechanische typemachine.
Bovendien hebben toetsenborden meerdere functies gekregen die een typemachine niet had. Denk aan functietoetsen, een numeriek toetsenblok en sneltoetsen voor kopiëren en plakken. Toch bleef de basisindeling van de letters al die jaren grotendeels hetzelfde.
Wat is een Qwerty toetsenbord
Een Qwerty toetsenbord dankt zijn naam aan de eerste zes letters op de bovenste letterrij: Q, W, E, R, T, Y. Dit is de meest gebruikte indeling ter wereld. Engelstalige landen zoals Engeland en de Verenigde Staten gebruiken standaard Qwerty.
Waarom een Qwerty toetsenbord?
Veel software, games en laptops komen standaard met een Qwerty indeling, ook buiten Engelstalige landen. Dat heeft een paar praktische voordelen.
- Veel gamers kiezen bewust voor Qwerty, omdat toetsencombinaties voor games vaak op die indeling zijn ontworpen.
- Programmeertalen gebruiken veel leestekens die op een Qwerty toetsenbord makkelijker te bereiken zijn.
- Internationale samenwerking verloopt soepeler, omdat Qwerty wereldwijd het meest voorkomt.
Wat is een Azerty toetsenbord
Een Azerty toetsenbord is vernoemd naar de eerste letters bovenaan: A, Z, E, R, T, Y. Frankrijk ontwikkelde deze indeling voor het Frans, waarin bepaalde letters en accenten vaker voorkomen dan in het Engels. Denk aan accenttekens zoals é, è en ç, die op een Azerty toetsenbord direct bereikbaar zijn.
Azerty toetsenbord: 2 varianten
Er bestaan twee veelgebruikte varianten van het Azerty toetsenbord. De Franse variant is de oorspronkelijke versie, met de cijfers bovenaan achter een shift-toets. De Belgische variant lijkt sterk op de Franse, maar heeft kleine aanpassingen voor specifieke Belgische tekens en symbolen.
Het verschil zit vooral in details, zoals de plek van bepaalde leestekens en speciale tekens. Voor dagelijks gebruik merk je dat verschil nauwelijks. Toch kan het verwarrend zijn als je een toetsenbord uit Frankrijk gebruikt terwijl je Belgisch Frans typt, of andersom.
Wat is een Qwertz toetsenbord
Een Qwertz toetsenbord gebruik je vooral in Duitstalige landen, zoals Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. De naam komt van de eerste letters bovenaan: Q, W, E, R, T, Z. Het enige verschil met Qwerty is dat de Y en de Z van plek wisselen.
Die wissel heeft een praktische reden. In het Duits komt de letter Z veel vaker voor dan de Y. Door de Z dichter bij de andere veelgebruikte letters te plaatsen, typ je sneller en met minder fouten. Daarnaast heeft een Qwertz toetsenbord extra tekens voor de Duitse umlauten, zoals ä, ö en ü.
Welk toetsenbord gebruiken we in Nederland?
In Nederland gebruiken we standaard een Qwerty toetsenbord, ook al spreken we geen Engels als moedertaal. Dat klinkt misschien vreemd, maar heeft een logische verklaring. Toen computers en toetsenborden hun intrede deden, koos Nederland voor dezelfde indeling als Engelstalige landen, omdat die al wijdverspreid was.
Een Nederlands toetsenbord is in de basis dus een Qwerty toetsenbord met een paar kleine aanpassingen. Zo vind je op een Nederlands toetsenbord extra tekens zoals het euroteken en specifieke accenttekens, bereikbaar via een combinatie met de AltGr-toets.
Belgisch toetsenbord
In België ligt dat anders. Het Franstalige deel van België gebruikt een Azerty toetsenbord, vergelijkbaar met de Franse indeling maar met kleine Belgische aanpassingen. Het Vlaamse deel van België gebruikt in de praktijk vaak ook Azerty, ook al is Nederlands de voertaal.
Koop je een toetsenbord in een Belgische winkel, dan krijg je dus meestal een Azerty indeling, ook als je in Vlaanderen woont. Wil je toch een Qwerty toetsenbord, dan moet je daar vaak gericht naar zoeken.
Engels toetsenbord
Een Engels toetsenbord gebruikt de Qwerty indeling, net als een Nederlands toetsenbord. Toch zitten er verschillen in de plek van leestekens en speciale tekens. Zo staat het @-teken op een Engels toetsenbord op een andere plek dan op een Nederlands toetsenbord.
Daarnaast mist een Engels toetsenbord vaak het euroteken, omdat dat in Engelssprekende landen minder gebruikt wordt. Werk je veel met Engelstalige software of bestel je weleens een toetsenbord uit het buitenland, dan is het slim om vooraf te checken welke indeling je krijgt.
Ansi vs Iso: wat is het verschil
Naast de letterindeling bestaat er nog een ander verschil tussen toetsenborden: de vormgeving. Ansi en Iso zijn twee standaarden voor de vorm en afmeting van toetsen. Ansi staat voor de Amerikaanse standaard, Iso voor de Europese standaard.
Wat is er anders tussen Ansi en Iso
Het verschil zit vooral in de vorm van de Enter-toets en de toetsen eromheen. Bij een Ansi toetsenbord is de Enter-toets breed en recht. Bij een Iso toetsenbord is de Enter-toets smaller, maar wel hoger, en heeft hij vaak een omgekeerde L-vorm.
Ook het aantal toetsen verschilt licht. Een Iso toetsenbord heeft meestal een extra toets naast de linker Shift-toets. Die toets gebruik je voor extra tekens, zoals de minder-dan en groter-dan tekens.
Ansi toetsenbord en Iso toetsenbord, de belangrijkste verschillen
Om het overzichtelijk te houden, zetten we de belangrijkste verschillen op een rij.
- Een Ansi toetsenbord heeft een brede, rechte Enter-toets. Een Iso toetsenbord heeft een smallere, hogere Enter-toets.
- Een Iso toetsenbord heeft een extra toets naast de linker Shift-toets, een Ansi toetsenbord niet.
- Ansi toetsenborden komen vooral voor in de Verenigde Staten, Iso toetsenborden zijn de Europese standaard.
- Een Nederlands of Belgisch toetsenbord is bijna altijd een Iso toetsenbord, ongeacht of de letterindeling Qwerty of Azerty is.
Het is belangrijk om te weten dat Ansi en Iso iets anders zijn dan Qwerty, Azerty en Qwertz. De eerste twee gaan over de vorm van de toetsen, de laatste drie over de volgorde van de letters. Je kunt dus een Qwerty toetsenbord hebben met een Iso vormgeving, of een Azerty toetsenbord met een Ansi vormgeving, al komt die laatste combinatie in de praktijk weinig voor.
Welk toetsenbord kies je?
Als vuistregel geldt: kies de indeling waarmee je al gewend bent te typen. Typ je al jaren op een Qwerty toetsenbord, dan is overstappen op Azerty vooral wennen en typefouten maken. Ben je in België opgegroeid met Azerty, dan voelt een Qwerty toetsenbord in het begin net zo onwennig.
Twijfel je over de vormgeving, dan is een Iso toetsenbord de veilige keuze voor Nederland en België. Werk je veel samen met Amerikaanse collega's of gebruik je Amerikaanse software die uitgaat van een Ansi lay-out, dan kan een Ansi toetsenbord soms handiger zijn.
Kortom, let bij de aankoop van een toetsenbord op twee dingen: de letterindeling, Qwerty, Azerty of Qwertz, en de vormgeving, Ansi of Iso. Kies de combinatie die aansluit bij je taal, je land en je typgewoonte, dan typ je vanaf de eerste dag zonder frustratie.
Veelgestelde vragen over dit onderwerp
- Kan ik mijn toetsenbord van Qwerty naar Azerty omzetten in software?
Ja, in Windows en macOS kun je de taalinstelling aanpassen, maar de letters op de toetsen zelf blijven ongewijzigd.
- Werkt een Belgisch toetsenbord ook gewoon op een Nederlandse computer?
Ja, je sluit het aan en stelt daarna de juiste taalinstelling in via het besturingssysteem.
- Is een Qwerty toetsenbord sneller dan een Azerty toetsenbord?
Niet per se, snelheid hangt vooral af van oefening en gewenning, niet van de indeling zelf.
- Zitten er ook laptops met een Ansi toetsenbord in de Nederlandse winkels?
Dat komt voor bij laptops die oorspronkelijk voor de Amerikaanse markt zijn gemaakt, maar de Europese Iso variant is in Nederland de standaard.